Sağlık Yuvası

Kadın genital sistemi cinsel iliÅŸkiyle içeri giren bakterilerle sürekli “savaÅŸ” halindedir. Bunun yanında genital organların kalın bağırsakla yakın komÅŸulukta olması buradaki bakterilere de vajinadan direkt bir giriÅŸ kapısı oluÅŸturur.

Genital sistemin idrar yolu ile yakın komşuluğu bölgede uretra (idrar borusu) yoluyla mesaneye direkt bir geçiş sağlar.

Normal şartlarda vajinanın mükemmel savunma mekanizması ve uretradan mesaneye geçişi zorlaştıran kapak mekanizması sayesinde bakterilerin genital bölgede ve idrar yollarında enfeksiyon yapması engellenir.

Her ay gerçekleşen adet kanaması içerdiği proteinler nedeniyle bakterilerin çoğalması için çok uygun bir ortam oluşturur ve bu nedenle kadınlarda enfeksiyonlar en sık adet döneminde ortaya çıkar.

Genital hijyen kuralları hakkında bilgi sahibi olmanız hem genital sistem hem de idrar yolu enfeksiyonlarından korunmanız açısından son derece önemlidir.

Vajinanın Dostu: Laktobasiller

Vajinanın diğer organlara göre en önemli farklılıklarından biri bölgenin zararlı bakterilere karşı savunmasında bizzat bakterilerin görev almasıdır. Laktobasil adı verilen ve asit ortamda üreme özelliği olan bakteriler vajinanın içinde enfeksiyon yapabilecek diğer bakterilerin çoğalmasına engel olurlar. Bu amaca yönelik olarak vajina duvarında yer alan hücreler içerisinde östrojen hormonu sayesinde depolanan glikojen (glikojen glikoz adlı şekerin depo şeklidir) önce şekere sonra laktik asit adı verilen bir asit maddeye dönüşür. Bu asit madde vajinanın asit ortamının devamını ve laktobasillerin çoğalmasını sağlar.

Herhangi bir nedenle laktobasiller azaldığında (enfeksiyon yapıcı bakterilerin vajinayı işgal etmesi ve laktobasillere üstün gelmesi) vajinanın asit ortamı bozulur ve vajinada enfeksiyon kolaylaşır.

Herhangi bir nedenle vajinanın asit ortamı azaldığında (vajinaya uygun olmayan kimyasal maddelerin girmesi, östrojen üretiminin azalması nedeniyle glikojen depolarının azalması) laktobasiller azalır ve vajinada enfeksiyon kolaylaşır.

Genital hijyeni korumaya yönelik önerilerin bir çoğu vajinada laktobasil-asit ortam ikilisinin korunmasına yöneliktir. Genital hijyen kurallarını ezberlemek yerine bu ikiliyi aklınıza getirirseniz genital hijyen olgusunu çözmeniz kolaylaşacaktır.

Genital Hijyeni Korumanın 10 Altın Kuralı

KURAL 1

Doktorunuz aksini önermedikçe vajinanın içini yıkamaya yönelik üretilen hijyen ürünlerini kullanmamalısınız.

Vajina kendini sürekli yenileyen bir organdır. Bu nedenle vajinanın içine bu maddelerin sokularak “temizlik” yapılmaya çalışılması anlamsızdır ve vajinanın laktobasil/asit ortamının zarar görmesine neden olabilir. Bu ürünlerle dış genital bölgenizi temizlemenizde bir sakınca yoktur.

Genital bölgenin gereğinden fazla yıkanarak hijyen sağlanmaya çalışılması vajinanın laktobasil/asit ortamının zarar görmesine katkıda bulunabilir.

KURAL 2

Tuvalet sonrası temizlikte temizliğin önden arkaya (vajinadan anüse doğru yapılması) çok önemlidir.

Temizliği anüsten vajinaya doğru yaptığınızda dışkıdaki kalınbağırsak bakterileri vajinaya ve buradan da idrar borusu yoluyla mesaneye bulaşabilir.

KURAL 3

Genital Bölgenin Kuru Kalması Önemlidir.

Mantar ve diğer bakterilerin nemli ve sıcak ortamlarda daha kolay üremesi nedeniyle genital bölgenin kuru kalması önemlidir. İç çamaşırınızı günlük değiştirmek, naylon yerine pamuklu iç çamaşırları tercih etmek, dar pantolon, çorap ve iç çamaşırı kullanmamakla bunu sağlayabilirsiniz.

KURAL 4

İlişki sonrasında ve diğer tüm zamanlarda idrar yapma ihtiyacı ortaya çıktığında ertelenmemelidir.

Ä°drar ihtiyacı ertelendiÄŸinde mesanedeki bakteriler enfeksiyon yapmak için “zaman” bulurlar. Halbuki idrar yapılması bakterilerin idrarla birlikte vücuttan atılmasını saÄŸlar.

KURAL 5

Tam hazır olunmadan (yeterli kayganlık oluşmadan) ilişkiye başlanmamalıdır.

Bu önlem mekanik tahrişe meydan vermemek açısından çok önemlidir. Gerekirse doktor önerisine göre kayganlaştırıcı ilaçlar kullanabilirsiniz.

KURAL 6

Adet Kanaması Döneminde Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Adet kanaması döneminde olan kadına iş yaşamında, sosyal aktivitelerinde hareket serbestliği sağlaması, denize girebilme imkanı vermesi için üretilen vajinal tamponların kullanımında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta tamponun sık aralıklarla yenisiyle değiştirilmesinin ihmal edilmemesidir. Vajinal tamponu yerleştirdiğiniz andan itibaren kanla temas sonrasında bakteriler hızla çoğalmaya başlar.

Vajinal tamponlar uygun kullanıldıklarında vajinanın doğal ortamını bozmazlar. Ancak uzun süre vajina içinde kaldığında bu tamponlar vajinit sorununun gelişimi bir yana, hayatı tehdit eden enfeksiyonlara bile neden olabilirler.

Adet kanaması döneminde cinsel ilişkiyi yasaklamak için yeterli tıbbi neden olmamakla beraber, kendinizi bu dönemde yeterince rahat hissetmiyorsanız eşinize bu durumu iletmeli ve kanamalı dönemlerde ilişkiyi ertelemelisiniz.

Üst genital sistemi enfeksiyonlarının en sık adet kanaması döneminde gerçekleştiği düşünüldüğünden bu açıdan risk altında olan kadınlar (daha önceden geçirilmiş enfeksiyon, çok eşli yaşam veya eşin çok eşli yaşam sürmesi gibi) bu dönemde ilişkide bulunmaktan kaçınmalıdırlar.

KURAL 7

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) açısından risk altında olan biriyle cinsel ilişkiye girdiğinizde eşinizin prezervatif kullanmasını istemek sizin en doğal hakkınızdır.

Bunu sağlayamayacağınızı düşündüğünüzde kadın prezervatifinden faydalanabilirsiniz

Unutmayın: Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) erkekten kadına daha kolay bulaşırlar.

KURAL 8

Genital Temizlikte Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Ağda ve jilet genital kılların giderilmesinde oldukça etkilidir. Lakin bu iki yöntem kıl köklerinin enfeksiyonunu kolaylaştırır ve genital bölgenin daha kolay tahriş olmasına neden olur. Genital bölge için geliştirilmiş aletlerden faydalanmak veya makas kullanmak özellikle genital bölgeleri enfeksiyona ve tahrişe duyarlı kadınlarda daha iyi bir seçenek olabilir.

KURAL 9

Tuvalette Alınması Gereken Önlemler:

Klozet kapağının üzerine serilen tek kullanımlık kağıtlar ülkemizde de giderek yaygınlaşmakta ve hatta büyük marketlerde bu kağıtlar herkesin cebinde taşıması için uygun bir şekilde paketlenmiş olarak satılmaktadır. Bu kağıtları mutlaka kullanmalısınız.

Tuvaletlerde diÄŸer bir sorun da tuvaletin içindeki kirli suyun sıçrayarak genital bölgeye deÄŸmesidir. Bunu önlemek için kirli suyun üzerini tuvalet kağıdıyla kaplayabilirsiniz. Bunu yapmak mümkün olmadığında dezenfektan madde içeren “mavi su verici tabletlerden” faydalanabilirsiniz.

KURAL 10

Her Kadın Düzenli Olarak Jinekolojik Muayeneden Geçmeli Ve Belirti Ve Bulgulara Duyarlı Olmalıdır.

Kadınlar hiçbir sorunları olmasa dahi yıllık jinekolojik muayene için başvurmalıdırlar. Bu, belirti vermeyen veya geç belirti veren hastalıkların tanı ve tedavisi açısından çok önemlidir.

Genital Enfeksiyonlardan Korunmak İçin Genital Hijyene Dikkat

Dünyada her yıl yaklaşık olarak 1 milyon kadın cinsel yolla geçiş göstermeyen üriner kanal enfeksiyonu bakteriyel vaginozis gibi ürogenital enfeksiyonlara maruz kalmaktadır ve kadınların en az % 75 inde genital enfeksiyon hikayesi bulunmaktadır. Ülkemizde yapılan çalışmalarda da kadınlarda genital enfeksiyonun yaygın bir sorun olduğu görülmektedir. Kişisel uygulamalarla bu riskler kısmen kontrol altına alınabileceğinden dolayı kişisel faktörler daha önem kazanmaktadır. Genital enfeksiyon açısından kişisel bazdaki risklere baktığımız zaman, başta hijyen eksikliği olmak üzere tuvalet sonrası genital bölge temizliğinin uygun bir şekilde yapılmaması, el yıkama alışkanlığının olmaması genital bölgenin çok sık yıkanması uygun iç çamaşırları kullanılmaması mensturuasyon hijyenine yeteri kadar önem verilmemesi, doğumların sağlıklı koşullarda gerçekleşmemesi, düşüklerin adeta bir aile planlaması, yöntemi olarak kullanılması gibi risklerin olduğu görülmektedir. genital hijyenin sağlanması, kadın sağlığı ve üreme sağlığının korumasındaki en önemli basamaktır. Genital organların kalın bağırsakla ve idrar yolu ile yakın komşuluğu hijyen sağlanmadığı taktirde genital enfeksiyonlara yol açar. Sağlıklı bir genç kızda genital organlar flora olarak adlandırılan bir çok mikroorganizmayı içerir. Bu mikroorganizmalar arasındaki dengenin bozulması enfeksiyonlara yol açarak üreme sağlığına zarar verebilir. Özellikle döderlein basilleri veya laktobasiller olarak adlandırdığımız iyi huylu bakterilerin varlığı kadın sağlığı açısından son derece önemlidir. Bu mikroorganizmalar vajinanın asidik ortamını sağlayarak vajina içerisinde mantar ve bakterilerin çoğalmasını engeller. Genital hijyen kuralları hakkında bilgi sahibi olmak, hem genital enfeksiyona hem de idrar yolu enfeksiyonlarından korunmanız açısından son derece önemlidir. Vagina içerisine yıkamaya yönelik üretilen hijyen ürünlerinden kullanılmaması (vagina içerisine tatbik edilen bu ürünler laktobasil asit dengesini bozarak asidik ortama zarar vericidir) gerekmektedir. Genital bölgenin kuru kalması önemlidir. (nemli ve sıcak ortam mantar ve diğer bakterilerin üremesini kolaylaştırır. İç çamaşırını günlük değiştirerek naylon yerine pamuklu iç çamaşırı tercih ederek dar pantolon, çorap ve iç çamaşırlarından kaçınılarak önlem alabilirsiniz) Mens kanaması esnasında vaginal tamponların sık aralıklarla yenisiyle değiştirilmemesi ihmal edilmemelidir. Vaginal tamponu değiştirdiğiniz andan itibaren kanla temas sonrası bakteriler hızla çoğalmaya başlar. Uygun kullanımlar ile vagenin doğal ortamını bozmazlar. Yine kullanılan pedlerin renksiz ve kokusuz olmasına dikkat edilmelidir. Aynı zamanda adet döneminde mutlaka emici hijyenik ped kullanılması ve pedler 3- 4 saat arayla değiştirilmemesi gereklidir Mens esnasında kötü kokulardan kaçınma için fazkla miktarda parfüm, kolonya vs. kullanmanın yararı yoktur. Bu bölgeye kolonya ve parfüm sürmekten ve kokulu pedler kullanmaktan kaçınmalıyız. pedleri sık değiştirmeye özen göstermeliyiz. Yine bu dönemde sık sık duş biçiminde banyo yapılması yerine hijyenin sağlanması da son derece önemlidir. Genital temizlik esnasında ağda ve jilet genital kılların giderilmesinde oldukça etkili olmasına rağmen kıl köklerinin enfeksiyonunu kolaylaştırır ve genital bölgenin daha kolay tahriş olmasına yol açar. genital bölge temizliği için geliştirilen aletlerden yararlanılmalı, makas kullanılmalı ve genital bölgedeki tahrişlere sebebiyet verilmemeli. Genital bölgenin yapısı çok hassas olduğundan ideal olan iç çamaşırları sabun Ya da sabun tozu ile yüksek ısıda yıkanmalıdır. Deterjanla yıkanması durumunda ise çok iyi durulanması gereklidir. Teknolojinin evlere girmesi ile çamaşırların çamaşır makinesinde yüksek ısılarda yıkama sıklığı artmıştır. Ancak çamaşır makineleri için sabun tozu yerine toz deterjanlar tercih edildiği görülmektedir. Kullanılan toz deterjanların kimyasal yapısı kadın üreme organlarına zarar verebilmektedir. Genital bölgenin beyaz renkte kaliteli tuvalet kağıdı ile önden arkaya dogru bir defada temizlenmesi gereklidir. İçerdikleri boya nedeniyle renkli tuvalet kağıtlarının kullanılması uygun değildir. Genital bölge arkadan öne temizlendiği zaman Ya da rast gele temizlendiği zaman e. coli gibi mikroorganizmalar, anal bölgeden vagene ve üretraya doğru taşınarak enfeksiyonlara neden olmaktadır. Genital bölgenin tuvalet kağıdıyla kurulanmasın gerekmektedir.. Mens dönemi genital enfeksiyonlar açısından en riskli dönem olduğundan bu dönemde duş alma sıklığını arttırarak genital enfeksiyonları önlemek açısından son derece önemlidir. Adet kanı alkali yapıda olduğundan vagenin asidik yapısını bozarak savunma hatlarını zayıflatmakta ve mikro organizmalar servikal kanalın açıklığından yukarı doğru ilerleyerek enfeksiyona neden olmaktadır. Ancak adet dönemi servikal açıklık arttığı için duşa oturarak değil ayakta duş şeklinde olması gerekir. Cinsel yolla bulaşan hastalıklar açısından erkekten kadına daha kolay bulaşma söz konusu olduğundan eşinizin prezervatif kullanmasını istemek en doğal hakkınızdır. Lotex alerjisi bulunan kadınlarda başka doğum kontrol yöntemlerini kullanmaları gerekmektedir Cinsel ilişki esnasında ve diğer zamanlarda idrar yapma ihtiyacı hissedildiğinde ertelenmemelidir. Ertelendiği vakit bakteriler mesanede enfeksiyon yapmak için zaman bulmuş olurlar. İdrarın yapılması ile bakterilerin idrarla birlikte vücuttan atılması sağlanır. Risk faktörü taşıyan bayanların genital hijyen konusunda daha dikkatli olması gerekmektedir. Özellikle diyabetik, obez, bağışıklık sistemini bozan, kronik hastalığı olan, uzun süre antibiotik kullanan, sık sık partner değiştiren bayanların bu konuda daha hassas davranması gerekmektedir. Eski bir geleneksel uygulama olarak devam eden cinsel ilişki sonrası vaginal duş uygulaması vaginal enfeksiyon açısından belki de en riskli olandır. Müslüman ülkelerde başta olmak üzere kadınlar tarafından, kadın hijyeninin bir parçası olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Oysa bu uygulama vagenin kimyasal yapısını değiştirmekte, floraya zarar vermekte, dolayısıyla cinsel yolla bulaşan servikal enfeksiyon pelvik inflamatuar hastalık ve servikal kanser riskini artırmaktadır. Netice olarak koruyucu sağlık hizmetlerinin en önemli bileşenlerinden biri sağlık eğitimidir. Gerek bireysel düzeyde gerekse toplu eğitimlerle tüm kadınların genital enfeksiyonlarla ilgili bir eğitimden geçmesi şarttır. Oysa genital enfeksiyonların hem önlenebilmesi hem de erken tanı ve tedavilerinin yapılabilmesi, hastalıktan korunmayı, doğru kişisel hijyen uygulamalarının, risk faktörlerini, bulaşma yollarını ve tedavisini içeren planlı ve etkili bir sağlık eğitimiyle mümkündür.